13.09.2018 tarihinde resmi gazetede yayınlanan karar ile Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı kararda değişiklik yapılmasına dair karar ile ticaret ve hukuk hayatımıza sözleşme serbestisine ilişkin yeni bir kısıtlama girmiş bulunuyor. Bu yeni düzenlemenin kapsamı ile ilgili soru – cevap şeklinde bir açıklamayı aşağıda bulabilirsiniz:
1. Yeni düzenlemenin içeriği nedir?
32 Sayılı Karar’ın 4’üncü maddesine eklenen (g) bendi ile;
“Türkiye’de yerleşik kişilerin, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dahil her türlü menkul ve gayrımenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz”
düzenlemesi getirilmiş ve yine 32 sayılı karara eklenen geçici 8. Madde ile;
“Bu kararın 4’üncü maddesinin (g) bendinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde, söz konusu bentte belirtilen ve daha önce akdedilmiş yürürlükteki sözleşmelerdeki döviz cinsinden kararlaştırılmış bulunan bedeller, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, Türk parası olarak taraflarca yeniden belirlenir” hükmü getirilmiştir.
2. Kimler bu düzenleme kapsamındadır (kimler Türk Lirası üzerinden sözleşme yapmak zorundadır?)
Düzenleme, Türkiye’de yerleşik gerçek kişiler, özel veya kamu tüzel kişilerini kapsamaktadır. Kapsama sadece ticaret şirketleri değil, tüzel kişiliği haiz dernekler ve vakıf gibi ticari amaçlarla faaliyet göstermeyen tüzel kişiler de dahildir.
3. Hangi sözleşmeler kapsam dahilinde?
a) Sözleşme Türü Bakımından: Taşınır (menkul) ve gayrımenkul (taşınmaz) alım satım (Ev, işyeri gibi taşınmaz alım satımları, demir, çelik, çimento gibi hammadde, araç alım satım sözleşmeleri) sözleşmeleri, taşıt ve finansal kiralama dahil, her türlü taşınır ve taşınmaz kiralama, leasing, iş, hizmet ve eser sözleşmeleri kapsam dahilindedir.
Sayılan sözleşmelerden, Bakanlık tarafından belirlenecek sözleşmeler döviz üzerinden aktedilebilecektir.
b) Sözleşme tarihi bakımından:
Kararın yürürlüğe girdiği tarihten (13.09.218) sonra imzalanan sözleşmeler, düzenleme uyarınca, Türk Lirası üzerinden akdedilecektir. Kararın yürürlük tarihinden önce akdedilen kapsam dahilinde olup da döviz üzerinden aktedilmiş sözleşmeler, 13.09.2018 tarihinden itibaren 30 gün içerisinde, taraflarca Türk Lirası üzerinden güncellenmelidir.
4. Hangi sözleşmeler kapsam dahilinde değil?
a) Türkiye’de yerleşik olmayan kişiler arasında Türkiye’de yapılan sözleşmeler kapsam dahilinde değil.
b) Türkiye’de yerleşik olan bir kişinin (Gerçek ya da tüzel) Türkiye’de yerleşik olmayan bir kişi ile yaptığı sözleşmeler, kararda sayılan sözleşme tiplerinden birine girse dahi, döviz üzerinden aktedilebilir.
c) İlgili düzenleme metni, kapsam dahilinde sayılan sözleşmelerin sınırlı sayıda sayıldığı ve düzenlemede sayılan sözleşmeler dışındaki sözleşmelerin ise döviz üzerinden aktedilebileceğini düşünmeye elverişlidir. Buna göre, sayılan sözleşmeler kapsamında olmayan, vekalet, vedia, kefalet ya da garanti gibi sözleşmelerin döviz üzerinden aktedidebileceği söylenebilir. Ayrıca, sayılan sözleşme tiplerine girmeyen, atipik veya karma nitelikli sözleşmelerin döviz üzerinden düzenlenip düzenlenemeyeceği belirli değildir. Henüz uygulamasına ilişkin bir örneğin olmadığı ve bakanlığın kararının da bulunmadığı ortamda, kapsam dahilindeki kişilerin imzalayacağı tüm sözleşmelerin TL üzerinden düzenlenmesi, yaptırımlardan korunmak adına, daha uygun bir hareket tarzı olacaktır.
5. Sadece sözleşme bedeli mi TL üzerinden düzenlenmek ya da güncellenmek zorunda?
Hayır, sadece sözleşme bedelleri değil, sözleşmede öngörülen diğer ödeme yükümlülükleri de TL üzerinden düzenlenmek ya da TL’ye çevrilmek durumunda, Bu nedenle, cezai şartlar, gecikme cezaları, gecikme faizi ya da sözleşmenin artış miktarı, döviz üzerinden ya da dövize endeksli olarak düzenlenemeyecektir.
6. Düzenlemeye uymamanın yaptırımı nedir?
Söz konusu düzenlemeye aykırı hareket etmenin yaptırımı, 3.000.-TL ile 25.000.-TL arasında idari para cezasıdır.